Utworzony w 1972 roku. W 2016 roku wyróżniony został honorowym tytułem: Zasłużony dla Dębicy.
Powstał jako oddział zewnętrzny Zakładu Karnego w Rzeszowie. Po zmianie podziału terytorialnego, od 1975 roku, stał się częścią Zakładu Karnego w Tarnowie. Wtedy był to ośrodek pracy, skazani wykonywali roboty na rzecz kolei.
30 listopada 1977 Minister Sprawiedliwości powołał do życia Zakład Karny w Dębicy jako samodzielną jednostkę.
W grudniu 1977 roku oddano do użytku jeden z pawilonów mieszkalnych oraz część pomieszczeń kuchni i stołówki. Przebywali w nim recydywiści, pracujący odpłatnie na rzecz PKP, dotychczas przywożeni do pracy z więzienia w Tarnowie. W marcu 1979 roku zakończyła się budowa wartowni, a we wrześniu 1979 drugiego pawilonu mieszkalnego. Trzeci budynek z celami został oddany w 1986 roku, od tego czasu może w nich mieszkać ok. 550 więźniów. Od początku lat 90-tych nie pracują już na kolei. Od kilku lat część ze skazanych pracuje przy pracach porządkowych w mieście i gminie Dębica.
Najsłynniejsza w dziejach dębickiego więzienia była noc z 5 na 6 lipca 1995 roku. Wydrążonym po ziemią tunelem uciekło wtedy 5 osadzonych. W historii polskiego więziennictwa nie było takiego przypadku. Ucieczkę odkryto rano, gdy zbiegów zabrakło na apelu.
Cała piątka uciekinierów skazana była za włamania na kary więzienia od 6,5 do 11 lat. Jeden z nich był górnikiem, to jego wiedza pozwoliła na wykonanie tunelu o długości 17 metrów i średnicy 50 cm, głębokiego na 80 cm, z celi pod więziennymi murami na łąkę.
Wejście do tunelu zasłaniało łóżko, wydrążoną ziemię składowali w workach z prześcieradeł, którymi okładali ściany WC, gdzie strażnicy nie zaglądali. Kilka tygodni wcześniej podkop został wykryty przez jednego ze strażników, ale skazani wmówili mu, że to schowek na bimber.
Cała piątka cieszyła się wolnością tylko przez kilka tygodni. Zostali zatrzymani przez policję.
Dyrektorami Zakładu Karnego w Dębicy na przestrzeni lat byli: Marian Firlej (1972-1976), Stanisław Siekierzycki (1976-1981), Mieczysław Rybczyk (1981-1990), Ryszard Wiśniewski (1990-1995), Leszek Müller (1995-2001), Bogdan Witkoś (2001-2017), Robert Żółkiewicz (2017-2019), Krzysztof Kulczycki (2019-2021), Norbert Gaweł (2021-2022), Krzysztof Maźnicki (2022-2026), Stefan Sołtys (od stycznia 2026 roku).
Obecnie Zakład Karny to jednostka typu półotwartego, przeznaczona dla mężczyzn, recydywistów penitencjarnych. Posiada 6 oddziałów mieszkalnych o łącznej pojemności 562 miejsc. Podlega Okręgowemu Inspektoratowi Służby Więziennej w Rzeszowie.
W ZK pracuje 142 pracowników służby więziennej.